Yoga ve Ayurveda’da Beden, Zihin ve İyileşme — Kadim Metinlerden Modern Bilime
SUGATA DUYGU AKARTUNA
BAŞLANGIÇ TARİHİ: 19 EKİM 2026
Teorik anlatım, metin okumaları, vaka çalışmaları, grup tartışmaları ve bilimsel araştırmaların değerlendirilmesi.
Hastalık nerede başlar? Bedende mi, zihinde mi, yaşam biçiminde mi, yoksa insanın kendisiyle ve çevresiyle kurduğu ilişkide mi? Yoga ve Ayurveda, insan bedenini ve ıstırabı anlamak için modern biyotıptan oldukça farklı modeller geliştirmiştir. Günümüz yoga dünyasında ise bu kadim modeller sıklıkla sinir sistemi, hormonlar, travma, bağışıklık, stres ve psikolojiye ilişkin modern bilimsel kavramlarla bir arada kullanılmaktadır. Peki bu bağlantıların ne kadarı klasik metinlere, ne kadarı bilimsel araştırmalara, ne kadarı modern yoga kültürüne dayanmaktadır? Bu 10 saatlik workshop, Yoga ve Ayurveda’nın beden, zihin, sağlık, hastalık ve iyileşmeye ilişkin yaklaşımlarını klasik kaynaklardan başlayarak ele alır ve bunları güncel bilimsel bilgiyle eleştirel bir diyaloğa sokar. Amaç kadim bilgiyi modern bilim aracılığıyla “kanıtlamak” ya da iki sistemi birbirine eşitlemek değildir. Katılımcılar, farklı bilgi sistemlerinin insanı ve hastalığı nasıl kavramsallaştırdığını inceleyerek hem geleneksel kavramları daha sağlam bir zeminde anlayacak hem de günümüz yoga dünyasında giderek yaygınlaşan sağlık iddialarını daha bilinçli değerlendirebilecektir.
- Sağlık Nedir? Sağlık yalnızca hastalığın yokluğu mudur? Svastha, sukha ve duḥkha kavramlarından hareketle Yoga, Ayurveda ve modern sağlık modellerinin insana nasıl baktığını inceleyeceğiz.
- Hangi Beden Hastalanıyor? Yoga geleneklerindeki beden ve zihin modellerine bakacağız. Śarīra, deha, prakṛti, puruṣa, guṇa ve pañcakośa gibi kavramlar üzerinden günümüzde sıkça kullanılan “beden-zihin-ruh” anlayışının klasik kaynaklarla ilişkisini sorgulayacağız. Dr. Sugata Duygu Akartuna • Hastalık Nerede Başlar?
- Ayurveda: Denge Nasıl Bozulur? Ayurveda’yı yalnızca vāta, pitta ve kapha sınıflandırmasının ötesinde ele alacağız. Prakṛti/vikṛti, doṣa, agni, āma, dhātu ve ojas kavramları üzerinden Ayurveda’nın sağlık ve hastalık modelini inceleyeceğiz.
- Yoga’ya Göre İnsan Neden Istırap Çeker? Patañjali’nin kleśa öğretisi üzerinden avidyā, asmitā, rāga, dveṣa ve abhiniveśa kavramlarını inceleyerek Yoga’nın temel probleminin fiziksel hastalık mı, yoksa duḥkha mı olduğunu tartışacağız.
- Hastalığımızı Biz mi Yaratıyoruz? Karma, hastalık ve kişisel sorumluluk arasındaki ilişkiyi sorgulayacağız. “Hastalığın sana bir şey anlatıyor”, “beden travmayı saklar” veya “düşüncelerimiz hastalık yaratır” gibi günümüz spiritüel ve wellness söylemlerini klasik öğretiler ve bilimsel kanıt açısından değerlendireceğiz.
- Modern Bilim: Beden ve Zihin Nerede Buluşuyor? Stres fizyolojisi, otonom sinir sistemi, allostatik yük, interosepsiyon, kronik ağrı, bağışıklık sistemi ve placebo/nocebo gibi alanlardan güncel araştırmalara bakacağız. Yoga uygulamalarının beden ve zihin üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel kanıtların bize ne söylediğini ve ne söylemediğini tartışacağız. Bu bölümde özellikle modern yoga dünyasında sık karşılaşılan bazı eşleştirmeleri sorgulayacağız: Prāṇa vagus siniri midir? Çakralar endokrin bezlerine karşılık gelir mi? Āma gerçekten “toksin” olarak çevrilebilir mi? Yoga kortizolü düşürür mü? “Travmanın bedende depolanması” bilimsel olarak ne anlama gelir?
- Yoga Öğretmeni Nerede Durmalı? Son bölümde bütün bu bilgileri yoga öğretmenliği pratiğine taşıyacağız. Kronik hastalık, psikolojik sıkıntı veya farklı sağlık sorunlarıyla gelen öğrenciler karşısında yoga öğretmeninin rolünü; sağlık iddialarını, mesleki sınırları, yönlendirmeyi ve etik iletişimi vaka örnekleri üzerinden ele alacağız. Eğitim Yöntemi Eğitim yalnızca teorik anlatımdan oluşmayacaktır. Klasik metinlerden seçilmiş kısa pasajlar, güncel bilimsel araştırmalar, gerçek yaşamdan uyarlanmış vakalar ve grup tartışmaları birlikte kullanılacaktır. Katılımcılar zaman zaman karşılarına çıkan bir sağlık veya yoga iddiasını değerlendirerek şu üç soruyu sormaya davet edilecektir: Bu bilgi nereden geliyor? Klasik kaynak gerçekten bunu söylüyor mu? Bilimsel kanıt gerçekten bunu destekliyor mu?
Eğitimin sonunda katılımcıların:
- Yoga ve Ayurveda’daki temel beden, sağlık ve hastalık modellerini birbirinden ayırt edebilmesi, ●doṣa, prakṛti, agni, āma, ojas, guṇa, kleśa ve duḥkha gibi temel kavramları kendi bağlamları içinde açıklayabilmesi,
- Yoga ve Ayurveda’nın hastalık ve ıstıraba aynı perspektiften yaklaşmadığını kavrayabilmesi, ●Klasik kavramlarla modern bilimsel kavramların doğrudan eşitlenmesindeki sorunları fark edebilmesi, ●yoga, stres, sinir sistemi ve beden-zihin ilişkisine ilişkin bilimsel iddiaları daha eleştirel değerlendirebilmesi,
- yoga öğretmeninin sağlık ve hastalık konularındaki mesleki ve etik sınırlarını tanımlayabilmesi hedeflenmektedir.
Bu egitimin amacı katılımcılara hastalıkları teşhis veya tedavi etmeyi öğretmek değildir. Amaç, ileri düzey bir yoga öğretmeninin karşılaşacağı beden, sağlık ve hastalık söylemlerini hem klasik Yoga ve Ayurveda kaynakları hem de çağdaş bilim açısından daha bilinçli değerlendirebilmesini sağlamaktır. Eğitim boyunca tek bir soru farklı açılardan tekrar karşımıza çıkacaktır: Hastalık nerede başlar? Ve eğitimin sonunda bu soru daha kapsamlı bir soruya dönüşecektir: Sağlık dediğimizde, insanın hangi hâlini iyileştirmeye çalışıyoruz?
Dr. Sugata Duygu Akartuna, yoga felsefesi, Hint düşünce gelenekleri ve çağdaş psikolojinin kesişiminde çalışan bir akademisyen, araştırmacı, yazar ve yoga eğitmenidir. Yirmi yılı aşkın süredir yoga ve meditasyon pratiğini sürdüren Sugata, 2009’dan bu yana eğitmenlik yapmaktadır. Amrita Vishwa Vidyapeetham’da tamamladığı doktora çalışmasında, Bhagavad Gītā öğretileri ile Yin Yoga’yı bir araya getiren psikospiritüel bir yaklaşımın Türkiye’de kaygı, dayanıklılık ve yaşamda anlam üzerindeki etkilerini araştırmıştır.
Akademik çalışmalarını yalnızca üniversite ve araştırma alanıyla sınırlamayan Sugata, kadim metinlerin bugünün insanına nasıl aktarılabileceği üzerine uzun yıllardır eğitimler vermektedir. Onun yaklaşımını özgün kılan, geleneği romantize etmeden ve modern bilimi tek ölçüt hâline getirmeden, iki bilgi dünyası arasında titiz ve dürüst bir diyalog kurmasıdır.
Zihin Günleri kapsamında sunacağı “Yoga ve Ayurveda’da Beden, Zihin ve İyileşme” eğitiminde Akartuna, katılımcıları hazır cevaplarla değil, daha derin sorularla buluşturuyor: Hastalık nerede başlar? Kadim kaynaklar gerçekte ne söyler? Modern bilim neyi destekler, neyin karşısında sessiz kalır? Yoga öğretmeni, sağlık ve iyileşme söz konusu olduğunda nerede durmalıdır? Bu sorular, Sugata’nın kendi hastalık deneyimi sırasında başlayan kişisel sorgulamalarından ve ardından gelen akademik araştırmalarından doğmuştur.
Bu eğitim, yoga bilgisini derinleştirmek kadar, o bilgiyle kurduğumuz ilişkiyi daha bilinçli, eleştirel ve etik hâle getirmeye yönelik bir davettir.
Akademik yayınları ve araştırmaları: ORCID: 0000-0001-7702-5570
19-26 Ekim
2-9-16-23-30 Kasım
ve 1-8-15 Aralık
Saat: 20.30-21.45
Ücret: 5000 TL. (+%20 KDV)
Programa kayıt yaptırmak için info@zihingunleri.com’a mail atabilirsiniz.
Eğitim sürecinde dersler kaydedilecektir. Katılımcılar derslerin video kayıtlarına program bitiminden sonra bir yıl daha zihingunleri.com ARŞİV sayfasından erişebileceklerdir.
Herkes
